„Skutki globalnych zmian klimatu i antropopresji w środowisku Arktyki”

Cel projektu:

Niniejszy projekt stanowi propozycję kompleksowej oceny skutków zmian klimatycznych, które zachodzą na obszarze Spitsbergenu oraz identyfikacji efektów antropogenicznych na tym obszarze. Od początku XX w. obserwuje się stopniową ablację lodowców w archipelagu Svalbardu, która spowodowana jest wzrostem średniej temperatury oceanów na świecie. Topnienie wiecznej zmarzliny powoduje zaburzenie ekosystemów na obszarze wyspy, co bezpośrednio wpływa na życie tamtejszej fauny i flory. Jednocześnie aktywizacja działalności człowieka pozostawia tam długotrwałe negatywne ślady w naturalnym środowisku.

Głównym celem projektu jest sporządzenie fotograficznej i opisowej dokumentacji obserwowanych skutków zmian klimatu i antropopresji. Podczas prac terenowych wykonane zostaną podstawowe pomiary meteorologiczne oraz patrolowe pomiary zanieczyszczenia powietrza. Pobrane zostaną próbki gleby i wody do analiz laboratoryjnych składu chemicznego, co pozwoli na ocenę wpływu depozycji zanieczyszczeń na środowisko Arktyki. Dodatkowo wykonany zostanie pobór próbek w rejonie Hornsundu dla zespołu badawczego kierowanego przez prof. Bronisława Wojtunia, który na okoliczności wyjazdu zawiązał współpracę z kadrą naukową ZKIOA. Analizy hydro-chemiczne zostaną wykonane w Polskiej Stacji Polarnej, a glebowe w laboratorium w kraju. Uzyskana dokumentacja będzie wykorzystana do popularyzacji problemu badanego obszaru dla uczniów szkół gimnazjalnych i licealnych oraz studentów uczelni wyższych.

Główne hipotezy, które zostaną zweryfikowane w ramach projektu:

a) Postęp zmian klimatu na przestrzeni wieku na Spitsbergenie, wpływający na funkcjonowanie polarnych ekosystemów;
b) Konsekwencje obecności i działalności człowieka we wrażliwych ekosystemach.

Metody i techniki badawcze (dla projektów badawczych):

W ramach badań planuje się przeprowadzenie:
a) krótkich serii pomiarów topoklimatycznego zróżnicowania pola temperatury i wilgotności powietrza z wykorzystaniem automatycznych rejestratorów;
b) serii pomiarów GPS dotyczących pozycji czoła Lodowca Werenskiolda znajdującego się w okolicy stacji im. S.Baranowskiego, będącej własnością Uniwersytetu Wrocławskiego;
c) sporządzenie fotograficznej i opisowej dokumentacji obserwowanych skutków zmian klimatu i antropopresji;
d) sporządzenie dodatkowych pomiarów temperatury powietrza oraz temperatury punktu rosy przy użyciu psychrometru Assmana.

Do pomiarów planuje się wykorzystać następujący sprzęt i aparaturę pomiarową:
– pomiary temperatury i wilgotności powietrza – psychrometr i rejestrator T&RH;
– pomiar prędkości i kierunku wiatru (anemometr ręczny);
– aparaty fotograficzne – na wyposażeniu uczestników wyprawy.

Termin i miejsce realizacji projektu:

Miejsce: Archipelag Svalbardu – Spitsbergen
Termin: 04 lipca 2016 – 13 lipca 2016r.
Pomiary terenowe: 04 lipca 2016 – 13 lipca 2016r.
Opracowanie wyników i zakończenie projektu: 15 lipca 2016r. – 31 października 2016r.

Innowacyjność projektu:

Niniejszy projekt stanowi propozycję kompleksowej inwentaryzacji i oceny wpływu globalnych procesów atmosferycznych na rozwój i kondycję ekosystemów polarnych. Wykonanie wyżej wymienionych pomiarów pozwoli na ocenę warunków klimatycznych środowiska arktycznego. Od kilku dekad zauważa się zmiany w kriosferze, które bezpośrednio wpływają na środowisko arktyczne. Dodatkowo analiza jakości wód i gleb pozwoli na ocenę stopnia zanieczyszczenia biosfery przez działalność człowieka. Badania tego rodzaju mają za zadanie skierować uwagę większej liczby odbiorców na problemy obszarów polarnych.

Opis organizacyjny i plan projektu:

Terminarz prac terenowych:
– 04 lipca – 13 lipca pomiary patrolowe oraz stacjonarne (temperatura powietrza, wilgotność względna, warunki anemometryczne), wraz z dokumentacją foto- naukową.

W czasie wyjazdu terenowego, we wszystkich punktach pomiarowych będą wykonywane obserwacje z kontrolnym pomiarem temperatury i wilgotności powietrza. Do zakresu codziennych obowiązków będzie należało:

a) przemarsz po wszystkich punktach meteorologicznego profilu pomiarowego oraz
b) prowadzenie ciągłej obserwacji wizualnej ze szczególnym uwzględnieniem zjawisk

Trasa rejsu będzie przebiegać z Longyearbyean (Isfjorden), przez Calypsobyean (Bellsund) do fiordu Hornsund w okolice Polskiej Stacji Polarnej PAN oraz Stacji Uniwersytetu Wrocławskiego i spowrotem do Longyearbyean. Lączna długość trasy rejsu wyniesie ok. 520 km.

Zaplanowano szereg wycieczek lądowych:
– Longyearbyean – University of Svalbard, wycieczka po mieście, muzeum regionalne, teren dawnej kopalni węgla kamiennego;
– Calypsobyean – rejon badań UMCS, problematyka badań geomorfologicznych i peryglacjalnych, ślady dawnego osadnictwa;
– Przedpole Lod. Werenskiolda – Stacja Uniwersytetu Wrocławskiego (dwa noclegi),
problematyka badawcza ośrodka wrocławskiego, krajobraz glacjalny, recesja lodowca, zagadnienia hydrologiczne i sedymentologiczne;
– Przemarsz do Polskiej Stacji Polarnej drogą lądową – funkcjonowanie ekosystemów polarnych, tundra i awifauna;
– Polska Stacja Polarna – organizacja stacji, zakres badań;
– Lodowiec Hansa – problematyka glacjologiczna;
– Fiord Hornsund (Gashamna i Palffyodden) – ślady myślistwa i wielorybnictwa, proces deglacjacji, klimat lokalny.

Opiekunem projektu i prac terenowych: prof. Krzysztof Migała, doświadczony badacz obszarów polarnych.

13833152_1052007958222715_2006253870_o